Klokkenemil

Klokken repareren, dat kan ik ook!

de ervaringen van een cursist

 

Hij stond al jaren in een kast op zolder, een oud tafelklokje waarvan jaren geleden de veer was gebroken. Een leuk klokje met herinneringen te dierbaar om weg te gooien en te simpel om hem bij een klokkenmaker ter reparatie aan te bieden. Bovendien was ik ooit van plan het klokje eens te demonteren en misschien zelfs zover te krijgen dat het weer zou gaan lopen. Zoals elke jongen van mijn leeftijd demonteerde ik in de vijftigerjaren van de vorige eeuw menig HEMA wekker die het niet meer deed. En nadat hij door mij onwetend onder handen was genomen, het ook nooit meer zou doen, kortom enige basiskennis was ruimschoots aanwezig.

 

Het klokje bleef mij fascineren en ik wilde wel eens wat meer weten wat er zich in het binnenste van de klok afspeelde. Al googelend op zoek naar meer informatie over klokken en klokken-maken, kwam in op de site van Klokkenemil en werd gelijk enthousiast.

Een beginners-cursus waarbij ik mijn eigen klokje kon meenemen en tijdens vier lesdagen volledig zou demonteren, schoonmaken, repareren, monteren en afstellen, dat was wat voor mij. Gelukkig was er nog een plaatsje vrij, schreef mij in en ging met mijn klokje in de tas als een kind vol ongeduld naar mijn eerste schooldag.

Een prima locatie in Doetinchem zonder parkeerproblemen en zelfs goed met openbaar vervoer bereikbaar. De mede cursisten kwamen vanuit het gehele land de Randstad, Brabant, het Gooi en wijde omgeving van Doetinchem, in leeftijd variërend van jeugdigen tot plussers alsmede m/v.

 

Henk van V. 1

Tijdens de eerste les gaf Emil op zijn geheel eigenwijze een inleiding in de ontstaansgeschiedenis van de aarde, de jaartelling en de tijd. Vervolgens werd al snel overgegaan naar de uurwerken en werden we ingewijd in de magie van de klok. Ik had nog nooit gehoord van het gaande en slaande werk, grondrad, achtdagen rad, uuras, secondenas, ankeras en nog veel meer assen met daarop grotere en kleine tandwielen. Maar aan de hand van zijn boek en de beeldende manier van doceren begon zich langzaam een beeld te vormen hoe het in elkaar stak.

 

 

 

 

 

Die middag na de lunch begon het serieuze werk, de klok werd gedemonteerd en alle onderdelen mocht ik meenemen in een plastic doosje en werden we verrast met ons eerste huiswerk, de klok wassen.

Op zondag middag stond ik dan ook in de keuken om de klok te wassen. Ik brouwde in een paar pannen een mengsel van heet water, koud water, echte groene zeep en ammoniak en alles volgens een goed bewaart doch geheim recept. De losse onderdelen werden uit mijn plastic bakje in de pan gekieperd, zorgvuldig gewassen en schoongeborsteld, gespoeld en gedroogd.


Henk v. V.2Trots liet ik mijn familie en vrienden kennis nemen van mijn nieuwe hobby en gunde ze een blik in mijn plastic bakje met glimmende platines en een triest hoopje tandwielen, vol vuur vertelde ik ze dat dit binnen enkele weken weer een prima lopende klok zou worden. Vol ongeloof nam men kennis van mijn project.





 

Maar in de lesdagen die volgden leerde ik werkelijk hoe de klok weer in elkaar gezet moest worden en nadat de Henk van V3voorste platine voorzien was van de grootwerkhouders wist ik met enige assistentie van Joop en John de assen op de juiste positie in de platine te plaatsen en langzaam vormde zich weer een klok. Dat het plaatsen van de tweede platine niet zo eenvoudig is en dat enige oefening alsmede vocaal geweld nodig is voordat de klok weer in elkaar zit, heb ik mogen ervaren.

Helemaal voldaan keek ik naar het resultaat, helaas zat er in een paar assen weinig beweging en bleek een andere as niet meer tussen de platines te passen!!

De paniek sloeg toe, een astap met een diameter van 0.8 mm van het tweede slotrad was door iets te hardhandige montage afgebroken, wat nu? Ook daarvoor had Emil een oplossing, nam hem mee naar huis, repareerde de as en na wat pas- en ruimwerk kon ik de as weer monteren.

Maar een klok die alleen de tijd aangeeft met zijn wijzers is niet compleet, het wordt pas een echte klok als het slaat, dus werd er ruim tijd besteedt aan het slagwerk. De verschillende principes werden uitgebreid theoretisch en praktisch behandeld. Er werd veel geoefend met het instellen van staffelrad, zaag en slotrad en sluitschijven.

Henk v. V4

 

Eindelijk op de vierde lesdag werd de laatste hand gelegd aan de montage van de klok, de laatste foutjes werden hersteld, afgesteld en uitgebreid behandeld. Nadat ik mijn klokje thuis al had afgemonteerd, bleek het in de behuizing niet meer te lopen. Wat ik ook probeerde na amper een minuut stond slinger weer stil, Emil legde gewapend met stethoscoop zijn oor op de kast, duwde ergens tegenaan en constateerde dat de klok voortreffelijk liep en hij loopt nog steeds, de hand van de meester had ook nu weer zijn effect.

 

 

Henk v. V5

 

 

Inmiddels heeft een tweede klok die ik tijdens de cursus van mijn medecursist Willem mocht ontvangen een volledige metamorfose ondergaan en ziet er weer als nieuw uit, binnenkort maar eens opzoek in kringloopwinkels naar nieuw oefenmateriaal.

 

 

Wanneer tweede helft 2009 de nieuwe cursussen beginnen ga ik zeker voor een vervolg. Als je zoekt naar een praktisch ingestelde cursus, waar jarenlange ervaring wordt aangeboden, waar iemand met passie voor de groep staat, soms selectief doof is maar belangrijke zaken onmiddellijk oppakt en waar de docent garant staat voor lekkere koek bij de koffie, dan ben je bij Emil aan het goede adres.

Henk v. V6

 

Nu staat mijn tafelklokje trots als een trofee en als levend bewijs van mijn kunnen te pronken op de sidetable en kan ik tegen mijn familie en vrienden zeggen Klokken reparen, dat kan ik ook!

 

 

Met dank aan Emil, Joop, John en mijn medecursisten van beginnersgroep 2 voor de leerzame en bovendien gezellige dagen.